بازدید کننده گرامی! خوش آمدید. جهت دسترسی به تمام امکانات تالارهای گفتگو، لازم است با نام کاربری خود وارد شوید و اگر ثبت نام نکرده اید، ثبت نام نمایید. جهت ثبت نام اینجا را کلیک کنید.
 
راهنمایی: برای انتخاب تالار مورد نظر و مشاهده مطالب مرتبط با موضوع خود ، به صفحه اصلی تالارهای گفتگو بروید.
کانال خریداران و فروشندگان مواد پلاستیک آمار معاملات و عرضه های مواد پلیمری در بورس کالا را از طریق تلگرام دریافت کنید
تاریخ امروز 18 اکتبر 2019, 18:21




پاسخ به موضوع  [ 15 پست ]  برو به صفحه 1, 2, 3  بعدی
 بررسی مسائل و مبانی فقهی و حقوقی معاملات آتی (فیوچر) 
نویسنده پیام
آواتار کاربر

عضو: 16 دسامبر 2007, 11:14
پست ها: 299
همانطوریکه خوانندگان عزیز اطلاع دارند بحث معاملات آتی یا فیوچرز ( Futures option )از جمله مباحث جنجال برانگیز مرتبط با بورس کالا در ایران بوده و برخی این گونه معاملات را حرام می دانستند تا اینکه شورای نگهبان مشروع بودن معاملات آتی را تایید کرد. در اینجا مقالات مرتبط با این موضوع قرار داده خواهد شد. اگر خوانندگان و کاربران سایت هم نظری داشتند در همین بحث مطرح کنند. مطالبی که من در اینجا قرار می دهم به معنی تایید یا رد آنها نیست و فقط درج نظرات صاحب نظران است

اوراق اختیار معامله در منظر فقه امامیه

چکیده:
این مقاله به دلیل اهمیت کارکرد اوراق اختیار معامله در بازار بورس کالا، بررسی فقهی آن را مد نظر قرار داده تا در صورت تصحیح معامله آن بازار بورس اسلامی بتواند از مزایای آن بهره مند گردد. با بررسی انواع اختیار معامله, دیدگاه اندیشمندان اسلامی پیرامون آن مطلب و راه های تصحیح و موانع آن معلوم گردید. موانعی مثل قماری بودن، غرری بودن، نبود شرایط و ارکان عقد، غیر واقعی بودن، شبهه ربا، جواب داده شد و تصحیح آن از راه بیع عربون و بیمه بررسی شد ولی در نهایت با توجه به آراء فقهای امامیه مانند حضرت امام خمینی (ره) صحت بیع اختیار معامله پذیرفته شد. البته تصحیح اختیار معامله شاخص و اختیار معامله قرارداد آتی با موانعی رو بروست.

واژه های کلیدی: اوراق اختیار معامله، قرارداد آتی، اختیار معامله شاخص، بیع العربون, بیمه، بیع حق، اوراق مشتقه.


13 مارس 2009, 22:18
مشخصات شخصی
آواتار کاربر

عضو: 16 دسامبر 2007, 11:14
پست ها: 299
مقدمه
فعالیت اقتصادی معمولاً با ریسک و مخاطره مواجه است . هر چه انتظار سود و بازده بیشتری داشته باشیم باید پذیرای ریسک بالاتر نیز باشیم . عدم اطمینان نسبت به آینده و وضعیت قیمتها و نوسان آن باعث شده که فعالان اقتصادی به دنبال یافتن راههای متعدد مدیریت ریسک و کاهش یا کنترل ریسک باشند . با گسترش بازارها از بازار کالا به بازار اوراق بهادار و سهام، مدیریت ریسک اهمیت بیشتری پیدا کرد . پیمان آتی[1] از اولین شیوه های کنترل ریسک و عدم اطمینان بود. مشکلات و محدودیت های آن باعث ظهور بازار معاملات قرارداد آتی[2] گشت، ولی نوع اخیر نتوانست تمامی ریسک و عدم اطمینان را از بین ببرد. اختیار معامله[3] از جمله شیوه های مدیریت ریسک و کنترل آن است و توانست مشکلات بسیاری را در بازارهای مالی مرتفع سازد . تمامی این اوراق را تحت عنوان اوراق مشتقه[4] قرار می دهند . عنوان مذکور به مجموعه ای از ابزارهای قابل معامله در بورس یا خارج از آن دلالت دارد که مرتبط با معامله اوراق بهادار، ارز، نرخ بهره، کالا و مانند اینهاست. ارزش آنها از قیمت دارایی پایه مشتق شده است . تغییرات قیمت هر یک از مشتقات، تابعی از تغییرات قیمت دارایی پایه آنهاست . مثلا تغییر قیمت در قرارداد آتی نفت خام تابع تغییر قیمت نفت خام است . گسترش بازارهای مالی به گسترش حضور اوراق مشتقه وابسته است .

هر چند اوراق مذکور برای کنترل و کاهش ریسک است اما عدم اطمینان از بین نرفته و زیان یک طرف با سود طرف دیگر همراه است . از همین رو برخی از صاحبنظران، رشد مشتقات را عامل اصلی بروز بحران های موجود در بازارهای مالی دانسته اند. عدم اطمینان به پیش بینی و خطای در آن گاه باعث ورشکستگی شرکت می شود و متأسفانه نمونه های بسیاری برای آن وجود دارد. آیا ذاتاً اوراق مشتقه بحران زا است یا اشتباهات مدیران مالی عامل آن است؟ هنوز جواب قطعی به آن داده نشده ولی باید توجه کرد که لزوماً آنچه در بازارهای مالی گسترده شده برای اقتصاد مفید نیست و باید با دقت شرایط کاربرد آن را روشن ساخت . گروهی رشد و توسعه اوراق مشتقه را امری ضروری دانسته اند زیرا انتقال ریسک را از معامله گران ریسک گریز به معامله گران ریسک پذیر ممکن می سازد و کارایی بازار را افزایش می دهد و رشد اقتصادی را رقم می زند. ولی برخی رشد سریع مشتقات در بورس و خارج از آن را خطری جدی برای ثبات اقتصادی در بازارهای بین المللی می دانند، زیرا معاملات کاغذی حاصل از معاملات مشتقات و بازارهای سرمایه گسترش یافته و باعث جدایی بازارهای سرمایه از بازار واقعی (تولید ،سرمایه گذاری و اشتغال)شده و با تورم اقتصاد کاغذی و انزوای اقتصاد حقیقی, کنترل و نظارت اقتصادی و مالی بر تحولات بازارهای کاغذی از دست می رود و زمینه بحرانهای بزرگ فراهم می شود. (درخشان، 1383، ص641و642)

تمام مطالب گذشته متذکر این است که بررسی فقهی کاربرد اوراق مشتقه ضروری است. به جهت وسعت مباحث در مقاله حاضر فقط اوراق اختیار معامله را مطرح می کنیم. از آنجا که درک کامل کاربرد اختیار معامله و لزوم گسترش آن در بازارهای اقتصادی محتاج درک پیمان آتی و قرارداد آتی است، در حد ضرورت ضمن تعریف آنها جایگاه اختیار معامله را روشن می سازیم . انواع آن و ماهیت حقوقی ـ فقهی آن را نیز مطرح و صحت هر یک را بررسی می کنیم.


13 مارس 2009, 22:30
مشخصات شخصی
آواتار کاربر

عضو: 16 دسامبر 2007, 11:14
پست ها: 299
تعاریف

1ـ پیمان آتی:

معامله ای است که در آن خریدار و فروشنده نسبت به تحویل کالا با کمیت و کیفیت معین در تاریخ و محل مشخص به توافق برسند . قیمت در ابتدا معین می شود و قبل از تاریخ تحویل هیچ مبلغی رد و بدل نمی شود . مثلا یک محموله نفتی 100هزار بشکه برای تحویل در آخر شهریور (3 ماه بعد) به قیمت 3 میلیون دلار در بندرعباس با غلظت خاص فروخته شود .

این نوع قرارداد ضمن ایجاد اطمینان خاطر به فروشنده و خریدار در مورد فروش محموله به قیمت خاص در صورت تغییر قیمت به یک طرف ضرر وارد خواهد کرد . چنانچه قیمت هر بشکه از 30 دلار به 35 دلار برسد فروشنده نیم میلیون دلار متضرر می شود و برعکس اگر قیمت کاهش یابد خریدار متضرر می شود. در پیمان آتی که هیچ گونه مبلغی پرداخت نمی گردد و از نوع معامله کالی به کالی یا دین به دین است قیمت معین شده کالا را باید با قیمت بازار در زمان تحویل مقایسه کرد و سود و زیان را محاسبه کرد . از آنجا که در شرایطی مانند سقوط شدید قیمت بازار و متضرر شدن خریدار یا نبود امکان تحویل کالا توسط تولید کننده و یا افزایش شدید قیمت متضرر شدن فروشنده ممکن است یک طرف تمایل به فسخ قرارداد پیدا کند، از این رو برای رفع این نواقص قرارداد آتی جایگزین معاملات پیمان آتی شد.

البته معاملات پیمان آتی همچنان به علت برخی مزایا به عنوان مکمل بازار آتی عمل می کند.این مزایا عبارتند از : امکان انعقاد پیمان آتی در هر زمان بدون محدودیت ساعت کاری بورسها ، امکان انعقاد قرارداد مقادیری بسیار زیاد در یک معامله و امکان انتخاب طرف معامله در آن (درخشان،1383،ص106)

2ـ قرارداد آتی

در این نوع قرارداد، مشابه پیمان آتی دارنده آن متعهد می شود دارایی موضوع قرارداد را (کالا،ارز،اوراق بهادار) در آینده خریداری کرده یا بفروشد .ویژگی اصلی آن استاندارد بودن آن است؛ بدین معنا که کمیت ،کیفیت و خصوصیات فنی و تاریخ و محل تحویل آن باید بر طبق ضوابط بورس استاندارد باشد. مثلاً مقدار استاندارد هر قرارداد در معاملات نفت خام مضربی از 1000 بشکه است . 50 قرارداد آتی نفت خام در بورس به معنای معامله 50000 بشکه نفت خام است و مقدار استاندارد نقره 5000 اونس نقره است.

از ویژگی های مهم این نوع قرارداد آن است که فقط در بورس های رسمی مثل بورس شیگاگو ، بورس تجاری نیویورک (NYMEX) و بورس سنگاپور (SIMEX) معامله می شود و برای کیفیت و کمیت خاصی از کالای معینی معامله صورت می گیرد و تاریخ تحویل از قبل مشخص می شود. علت استاندارد کردن قراردادها این است که بتوان آنها را به علت خصوصیات یکسان با یکدیگر معامله کرد . فقط قیمتها متفاوت است که آن هم در فضای رقابتی بورس مشخص می شود (درخشان، 1383، ص140) . این معاملات در بورس از طریق کارگزاران آن و با تضمین اتاق پایاپای تحقق می یابد. از این رو هر طرف خود را در مقابل اتاق مذکور متعهد می داند و به وضعیت اعتباری طرف مقابل چندان توجه نمی شود . ودیعه مناسب با مبلغ قرارداد باید نزد کارگزار بورس قرار گیرد و هر زمان یک طرف خواست از معامله خارج شود می تواند آن را در بورس به دیگری منتقل کند. این امر در بازار پیمان آتی زمانی امکان داشت که طرف مقابل بپذیرد. (درخشان، 1383، ص149) .

از آنجا که پیمان آتی و قرارداد آتی با بیع کالی به کالی و بیع دین به دین مرتبط است،و صحت شرعی آن در شرایطی با تردید جدی مواجه است بحث فقهی مستوفایی لازم دارد که در گنجایش مقاله نمی گنجد (رضایی1382، عصمت پاشا، 1382، البرواری، 2002،ص221ـ202)

3ـ حق اختیار معامله:

گرچه قرارداد آتی توانست بخشی از مشکلات را رفع کند و امکان انتقال آن در بازار بورس، مدیریت ریسک کارایی بیشتری پیدا کرد، اما همچنان ریسک پا بر جا بود، زیرا در هر صورت طرفین متعهد به انجام عمل هستند و نمی توانند به خاطر ضرر از تعهد به معامله سر باز زند . بدین منظور حق اختیار معامله شکل گرفت و آن سند یا قراردادی است که دارنده یا خریدار می تواند در قبال پرداخت قیمت اختیار معامله[5] به صادر کننده یا فروشنده این حق را به دست آورد که دارایی پایه قرارداد را با قیمت توافقی در تاریخ معین و یا قبل از آن از صادر کننده این قرارداد بخرد یا به او بفروشد بدون آنکه متعهد به این خرید یا فروش باشد .(درخشان، 1383،ص192. فطانت و آقا پور، 1380،ص16 و البرواری، 2002،ص222) مثلاً فرض کنید شخصی تمایل به خرید منزل مسکونی به مبلغ 50 میلیون تومان دارد و از طرفی باید زمان مناسبی را برای مشاوره داشته باشد تا ضرر نکند ولی احتمال دارد پس از مشورت خانه به فروش رسیده باشد ، با فروشنده توافق می کند که با پرداخت 50 هزار تومان حق خرید خانه را تا یکماه برای خود محفوظ بدارد . اگر در این مدت از این حق استفاده نکرد صاحب خانه می تواند خانه را به هر کسی و به هر قیمتی بفروشد و مبلغ 50 هزار تومان هم برای خود بردارد . دارنده حق خرید پس از مشورت چنانچه تشخیص دهد قیمت خانه مناسب نیست و می تواند خانه مشابه را به قیمت کمترمثلاً 45 میلیون تومان بخرد از اعمال حق اختیار خرید صرف نظر می کند ولی 50 هزار تومان ضرر کرده ولی از ضرر 5 میلیون تومانی جلوگیری کرده است. و اگر بفهمد قیمت خانه مشابه 54 میلیون است با پرداخت 50 هزار تومان و داشتن حق خرید معامله توانسته خانه 54 میلیون تومانی را به 50 میلیون تومان به اضافه مبلغ حق خرید خریداری کند و سود ببرد. حق فروش کالا هم مشابه حق خرید برای فروشنده است و او با خرید حق فروش می تواند در فرصت مناسب نسبت به فروش کالا به قیمت توافقی تصمیم گیری کند و سودآورترین حالت را برگزیند . در این بازار دارایی پایه معامله نمی شود بلکه فقط حق اختیار معامله، معامله می شود .


13 مارس 2009, 22:30
مشخصات شخصی
آواتار کاربر

عضو: 16 دسامبر 2007, 11:14
پست ها: 299
تاریخچه اختیار معاملات

ارسطو در کتاب سیاست، داستانی را از طالس حکیم یونانی نقل کرده که مفاد آن چیزی جز معامله اختیار نیست .او دریافت که محصول زیتون در سال آینده فراوان است لذا با پرداخت مبلغی به واحدهای تولید روغن زیتون حق اجاره آن را به نرخ معین برای خود خریداری نمود. با افزایش محصول زیتون، قیمت اجاره دستگاههای روغن کشی افزایش یافت و طالس توانست به همان نرخ تعیین شده اجاره کند و با نرخ بالاتر به متقاضیان اجاره دهد و سود ببرد.(درخشان،1383،ص591)

در ابتدای قرن 17 (دهه1630) معامله اختیار معاملات، برای خرید و فروش پیاز لاله های هلندی در بازار معاملات آمستردام رواج پیدا کرد. در دهه های نخستین قرن19 معامله اختیاری برای سهام در بورس اوراق بهادار لندن وسعت یافت . در دهه 1860 معامله اختیاری برای سهام در بورس های آمریکا کاملا رواج داشت. در ابتدای قرن بیستم سازمان اتحادیه کارگزاران و دلالان خرید و فروش اختیار معاملات در آمریکا تاسیس شد .البته معاملات این بازارها در خارج از بورس انجام می شد و امکان مبادله آن در بازار ثانویه وجود نداشت. یعنی خریدار حق خرید یا فروش ، نمی توانست قبل از موعد به دیگری منتقل کند. تضمین تعهد هم وجود نداشت . با تحولات اقتصادی دهه 70 قرن بیستم مانند سیاست آزاد سازی نرخ ارز و بازارهای مالی و احتمال تغییرات سریع نرخ ارز و بهره و ریسک بالای آن باعث شد قراردادهای آتی مالی مطرح شود و در سال 1973 بورس اختیار معاملات شیکاگو[6] تأسیس شد و از آن به بعد بورس های مختلف معاملات اختیاری را آغاز کردند و در دهه های اخیر معامله اختیاری در خارج از بورس گسترش بسیاری یافته است. (درخشان،1383ص594 و 599-601، البرواری،2002 ص224 ،فطانت و آقاپور ،1380 ص18-20 )

بی گمان تحولات بازار نفت و ساختار بازار جهانی آن و تغییر قیمت نفت خام و فرآورده های آن در گسترش بازار اوراق مشتقات از جمله اختیار معاملات، سهم به سزایی داشته است .


13 مارس 2009, 22:31
مشخصات شخصی
آواتار کاربر

عضو: 16 دسامبر 2007, 11:14
پست ها: 299
انواع اختیار معامله (درخشان،1383ص194-196 ، فطانت و آقاپور ،1380 ص20-25)

اختیار معامله به دو نوع کلی تقسیم می شود ؛ اختیار خرید[7] و اختیار فروش.[8] اختیار خرید به خریدار این حق را می دهد که دارایی پایه را به قیمت معین و در تاریخ معین یا قبل از آن خریداری کند. اختیار فروش به خریدار حق می دهد که دارایی پایه را با قیمت معین و در تاریخ معین یا قبل از آن به فروشنده اختیار بفروشد. در مقابلِ هر خریدار ، یک فروشنده وجود دارد. بنابراین 4 نوع مطرح است : خرید اختیار خرید[9]، خرید اختیار فروش[10]، فروش اختیار خرید[11] و فروش اختیار فروش.[12]

تقسیم بندی دیگری که باید مد نظر قرار گیرد حالت اروپایی و آمریکایی اختیار معاملات است . اختیار اروپایی فقط در تاریخ سررسید قابل اجراست ولی اختیار آمریکایی را در هر زمان تا تاریخ سر رسید و یا در همان تاریخ می توان اجرا کرد . البته در بورس آمریکا و یا اروپا هر دو نوع وجود دارد، هر چند اکثر اختیار معاملات رایج از نوع آمریکایی است و اختیار 13 هفته ای اوراق قرضه خزانه داری آمریکا و اختیار مربوط به نرخهای بهره بلند مدت از نوع اروپایی است و در مقابل اختیارهای انرژی از نوع آمریکایی است .

اختیار معاملات از جهتی به دو گروه قابل معامله در بورس های رسمی و قابل معامله در خارج از بورس تقسیم می شود. اختیار معاملات در خارج از بورس معمولاً توسط ارتباطات تلفنی یا کامپیوتری معامله می شود. بانکهای تجاری و سرمایه گذاری از معامله گران اصلی در این بازار هستند. امتیاز اصلی آن این است که می توان قرارداد اختیار معامله را بر حسب درخواست مشتری و متناسب با نیازهای او تنظیم کرد .

از جهت نوع دارایی پایه هم اختیار معاملات قابل تقسیم است . دارایی پایه را می توان ارز ،نرخ بهره ، اوراق بهادار ، نفت خام ، فرآورده های نفتی ، محصولات کشاورزی و غیره قرار داد . از جمله می توان دارایی پایه را قرارداد آتی قرار داد که به آن اختیار معامله قرارداد آتی ،[13] گفته می شود . قراردادی است که این حق را به صاحب آن می دهد که تعداد معینی از قرارداد آتی نفت یا ... را به قیمت معین و در تاریخ معین یا قبل از آن خریداری کند یا به فروش برساند ، بدون آنکه متعهد به انجام آن باشد . سفته بازان به جای خرید قرارداد آتی و پذیرش ریسک بالاتر مبادرت به خرید اختیار معامله قرارداد آتی می کنند تا میزان ریسک و احتمال ضرر را کاهش دهند.

باید توجه داشت که دارنده اختیار معامله قرارداد آتی با اجرای آن موضع خود را از بازار اختیاری به بازار آتی انتقال می دهد. به این معنا مسائل حقوقی اختیار معامله قرارداد آتی پس از اجرا متفاوت از مسائل حقوقی دیگر اختیار معاملات است. در بحث فقهی پیرامون اختیار معامله قرارداد آتی توضیح بیشتری خواهد آمد.


13 مارس 2009, 22:32
مشخصات شخصی
مشاهده پست های قبلی:  نمایش بر اساس  
پاسخ به موضوع   [ 15 پست ]  برو به صفحه 1, 2, 3  بعدی

افراد آنلاین

کاربران حاضر در این تالار: - و 2 مهمان


شما نمی توانید در این تالار موضوع جدید باز کنید
شما نمی توانید در این تالار به موضوع ها پاسخ دهید
شما نمی توانید در این تالار پست های خود را ویرایش کنید
شما نمی توانید در این تالار پست های خود را حذف کنید
شما نمی توانید در این تالار ضمیمه ارسال کنید

جستجو برای:
پرش به:  
 cron
Powered by phpBB © phpBB Group
تبادل لینک | تماس با ما | دریافت قیمت کالاهای معامله شده از طریق ایمیل | تبلیغات در سایت | قیمتهای روزانه کالاهای پایه ایی در سایت | نقشه سایت | صفحه اصلی سایت | مقالات سایت


تمام حقوق برای سایت بورس کالا محفوظ است. نقل و استفاده از مطالب سایت  بورس کالا فقط با ذکر نام و لینک آدرس سایت بورس کالا مجاز است.
نوشته ها و نظرات کاربران سایت ، نظر شخصی افراد بوده و لزوما مورد تایید سایت نیست
توجه : سایت بورس کالا ، یک سایت مستقل و خصوصی بوده و ارتباطی با شرکت بورس کالای ایران ندارد